21 listopada obchodzimy Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień. To świetna okazja, aby w przedszkolu lub szkole porozmawiać z dziećmi o pomaganiu, empatii, dobrych słowach i o tym, jak nasze zachowanie może wpływać na samopoczucie innych osób.
Nie trzeba jednak ograniczać się do rozmowy o tym, że „warto być miłym”. Dla dziecka znacznie bardziej wartościowe będzie zobaczenie konkretnych sytuacji i zastanowienie się: co mogę zrobić, żeby druga osoba poczuła się lepiej?
Dzień Życzliwości można wykorzystać do rozwijania kompetencji emocjonalno-społecznych, nauki rozpoznawania właściwych zachowań oraz dostrzegania emocji innych ludzi.
Poniżej znajdziesz gotowe pomysły na zajęcia, które możesz przeprowadzić w przedszkolu, klasie lub podczas spotkania indywidualnego.
Jak wytłumaczyć dziecku, czym jest życzliwość?
Słowo „życzliwość” może być dla kilkulatka trudne do wyjaśnienia. Zamiast zaczynać od definicji, warto podać dziecku przykłady.
Życzliwość to między innymi:
- pomoc komuś, kto jej potrzebuje,
- powiedzenie czegoś miłego,
- zaproszenie kogoś do wspólnej zabawy,
- podzielenie się,
- wysłuchanie drugiej osoby,
- pocieszenie kogoś, kto jest smutny,
- przeproszenie, gdy zrobimy komuś przykrość,
- zauważenie, że ktoś może potrzebować naszego wsparcia.
Możesz zapytać dzieci:
„Po czym możemy poznać, że ktoś jest dla nas życzliwy?”
Odpowiedzi potrafią być bardzo różne.
Dla jednego dziecka będzie to podzielenie się zabawką. Dla innego pomoc przy trudnym zadaniu. Ktoś przypomni sobie przytulenie, wspólną zabawę albo zwykłe „dziękuję”.
To dobry moment, aby zwrócić uwagę, że życzliwość nie zawsze musi oznaczać wielki gest.
Czasami wystarczy dobre słowo, uśmiech albo zauważenie drugiej osoby.
Dzień Życzliwości – gotowy scenariusz zajęć
Zajęcia można przeprowadzić w około 30–45 minut, dostosowując liczbę ćwiczeń do wieku dzieci.
1. Rozmowa na początek – co sprawia nam radość?
Usiądźcie w kole i zapytaj dzieci:
- Co ostatnio sprawiło Ci radość?
- Czy ktoś zrobił ostatnio dla Ciebie coś miłego?
- Jak się wtedy czułeś lub czułaś?
- Co Ty możesz zrobić, żeby sprawić komuś przyjemność?
Nie szukamy „najlepszych” odpowiedzi.
Celem jest pokazanie zależności:
zachowanie → emocje drugiej osoby.
Jeśli pomogę koledze pozbierać kredki, może poczuć wdzięczność albo radość. Jeśli kogoś wyśmieję, może poczuć smutek, złość albo zawstydzenie.
Dzięki temu życzliwość przestaje być abstrakcyjnym hasłem.
2. Dobre słowo dla każdego
Przygotuj małe kartki.
Każde dziecko losuje imię innej osoby z grupy. Jego zadaniem jest powiedzieć jej coś miłego.
Może to być na przykład:
„Lubię się z Tobą bawić”.
„Ładnie rysujesz”.
„Dziękuję, że mi wczoraj pomogłeś”.
„Fajnie, że jesteś w naszej grupie”.
W przypadku młodszych dzieci nauczyciel może pomagać w układaniu wypowiedzi.
Po ćwiczeniu warto zapytać:
Jak czuliście się, kiedy usłyszeliście coś miłego?
Można w ten sposób płynnie przejść do rozmowy o szczęściu i radości.
Dlaczego niektóre słowa poprawiają nam humor? Czy możemy sprawić komuś radość bez kupowania prezentu? Czy każdy cieszy się z tego samego?
Do rozwinięcia tej części zajęć można wykorzystać karty pracy dotyczące emocji „Szczęście” od Poukładaj Puzzle, które pomagają rozmawiać z dziećmi o rozpoznawaniu i przeżywaniu radości.
3. Życzliwe czy nieżyczliwe? Rozpoznajemy zachowania
Pokaż dzieciom różne sytuacje, na przykład:
- dziecko pomaga koledze pozbierać rozsypane kredki,
- ktoś wyrywa drugiej osobie zabawkę,
- dziecko zaprasza koleżankę do zabawy,
- ktoś śmieje się z błędu kolegi,
- dziecko pociesza smutną osobę,
- ktoś przepycha się w kolejce,
- dziecko dzieli się materiałami.
Poproś grupę, aby zdecydowała:
Czy to zachowanie jest życzliwe?
Nie zatrzymujcie się jednak na prostym „tak” lub „nie”.
Dopytaj:
Dlaczego?
Jak może poczuć się druga osoba?
Co można zrobić inaczej?
To właśnie w tym ćwiczeniu bardzo dobrze sprawdzają się Karty pracy „Dobre i złe zachowanie” od Poukładaj Puzzle.
Materiał zawiera obrazkowe sytuacje, dzięki którym dziecko może nie tylko wskazywać właściwe i niewłaściwe zachowania, ale przede wszystkim rozmawiać o ich konsekwencjach.
Możecie wykorzystać karty jako:
- sortowankę,
- podstawę do rozmowy,
- materiał do odgrywania scenek,
- ćwiczenie indywidualne,
- punkt wyjścia do stworzenia klasowych zasad życzliwości.
Dzięki temu nauczyciel nie musi przygotowywać wszystkich sytuacji i ilustracji od podstaw.
→ Zobacz „Dobre i złe zachowanie – karty pracy dla dzieci do druku” w Poukładaj Puzzle.
4. Poczta Życzliwości
Przygotuj pudełko lub kolorową kopertę i nazwij ją Pocztą Życzliwości.
Przez cały dzień dzieci mogą wrzucać do niej krótkie wiadomości dla innych osób.
Młodsze dzieci mogą zamiast pisać wykonać rysunek.
Przykładowe wiadomości:
„Dziękuję, że mi pomagasz”.
„Lubię się z Tobą bawić”.
„Masz fajne pomysły”.
„Cieszę się, że jesteś moją koleżanką”.
Na zakończenie dnia wiadomości można rozdać adresatom.
Poczta Życzliwości może zostać w sali dłużej niż jeden dzień. Dzięki temu aktywność związana ze świętem może przekształcić się w zwyczaj całej grupy.
5. Co czuje druga osoba?
Życzliwość jest mocno związana z empatią.
Dlatego podczas zajęć warto wykorzystać krótkie historyjki.
Sytuacja 1
Zosia przyniosła do przedszkola rysunek, z którego była bardzo dumna. Kolega powiedział:
„Ale brzydki”.
Jak mogła poczuć się Zosia?
Co kolega mógł powiedzieć inaczej?
Sytuacja 2
Franek przewrócił się podczas zabawy. Pozostałe dzieci pobiegły dalej.
Jak może się czuć?
Co możemy zrobić?
Sytuacja 3
Nowe dziecko stoi samo podczas przerwy i nikogo jeszcze nie zna.
Co możemy zrobić, żeby poczuło się lepiej?
Sytuacja 4
Koleżanka zapomniała kredek.
Jak możemy jej pomóc?
Takie krótkie sytuacje uczą dzieci jednej z najważniejszych umiejętności społecznych:
zatrzymania się i zastanowienia, co może czuć ktoś inny.
6. Łańcuch dobrych słów
Każde dziecko otrzymuje kolorowy pasek papieru.
Zapisuje na nim lub z pomocą osoby dorosłej tworzy jedno życzliwe zdanie.
Na przykład:
Pomagam innym.
Potrafię powiedzieć „dziękuję”.
Zapraszam innych do zabawy.
Nie wyśmiewam innych.
Potrafię przeprosić.
Mówię miłe rzeczy.
Następnie paski łączymy w jeden duży Łańcuch Życzliwości.
Można powiesić go w sali i dodawać kolejne elementy za każdym razem, gdy dzieci zauważą przykład życzliwego zachowania.
7. Słoik życzliwości
Do przezroczystego słoika dzieci wrzucają karteczki z pomysłami na dobre uczynki.
Przykładowe zadania:
- pomóż dziś komuś,
- powiedz komuś coś miłego,
- zaproś do zabawy osobę, z którą rzadko się bawisz,
- podziękuj komuś za pomoc,
- posprzątaj coś bez przypominania,
- zapytaj kolegę, jak się czuje,
- podziel się czymś,
- pochwal czyjąś pracę.
Każdego dnia można wylosować jedno zadanie dla całej grupy.
To bardzo prosty sposób, aby Dzień Życzliwości trwał dłużej niż jeden dzień.
Karty pracy na Dzień Życzliwości – jak wykorzystać „Dobre i złe zachowanie”?
Dzieci najlepiej uczą się zasad społecznych wtedy, gdy mogą zobaczyć konkretną sytuację i samodzielnie się nad nią zastanowić.
Dlatego podczas zajęć o życzliwości warto wykorzystać obrazkowe Karty pracy „Dobre i złe zachowanie”.
Materiał Poukładaj Puzzle jest przeznaczony dla dzieci w wieku 3–8 lat i może być wykorzystywany w domu, przedszkolu, szkole oraz podczas pracy pedagoga czy terapeuty.
Zadania pomagają przejść przez kolejne etapy:
Rozpoznawanie – co dzieje się na obrazku?
Rozumienie – dlaczego dane zachowanie jest odpowiednie lub niewłaściwe?
Ćwiczenie – co można zrobić w podobnej sytuacji?
Utrwalenie – jak zastosować poznaną zasadę w codziennym życiu?
Podczas Dnia Życzliwości możesz wybrać przede wszystkim ilustracje związane z pomaganiem, współpracą, dzieleniem się, rozmową i zachowaniem wobec innych osób.
Zamiast pytać jedynie:
„Czy to jest dobre zachowanie?”
warto dodać:
„Jak czuje się druga osoba?”
„Co się stanie, jeśli ktoś zachowa się w ten sposób?”
„Jak Ty zachowałbyś się w tej sytuacji?”
Właśnie wtedy karta pracy staje się początkiem rozmowy, a nie tylko zadaniem do wykonania.
Życzliwość a szczęście – pokaż dziecku związek między zachowaniem a emocjami
Dzień Życzliwości jest również świetną okazją do rozmowy o pozytywnych emocjach.
Zapytaj dzieci:
Co czujesz, kiedy ktoś Ci pomaga?
Co czujesz, kiedy ktoś mówi Ci coś miłego?
Jak czujesz się, kiedy uda Ci się komuś pomóc?
Odpowiedzi mogą prowadzić do radości, dumy, wdzięczności, spokoju czy poczucia bezpieczeństwa.
W tym miejscu można rozszerzyć zajęcia o karty pracy „Szczęście”, które pomagają dzieciom bliżej przyjrzeć się jednej z podstawowych emocji.
To dobre połączenie dwóch tematów:
co robię wobec innych → jak moje zachowanie może wpływać na ich emocje.
W ten sposób zajęcia o życzliwości jednocześnie wspierają rozwój emocjonalny i społeczny dziecka.
Pomysł na całodniowy Dzień Życzliwości w przedszkolu
Jeżeli chcesz poświęcić tematowi cały dzień, możesz zaplanować go bardzo prosto:
Rano: rozmowa „Co to znaczy być życzliwym?”.
Podczas zajęć: karty pracy „Dobre i złe zachowanie” oraz rozmowa o konsekwencjach naszych wyborów.
Przed obiadem: Poczta Życzliwości.
Po odpoczynku: zajęcia o emocji szczęścia – kiedy czujemy radość i jak możemy sprawić radość komuś innemu?
Na zakończenie: stworzenie Łańcucha Życzliwości albo wspólnego Kodeksu Życzliwej Grupy.
Dzięki temu temat pojawia się w różnych formach i nie sprowadza się do jednej długiej rozmowy.
Życzliwości warto uczyć nie tylko 21 listopada
Dzień Życzliwości może być początkiem rozmowy, ale najważniejsza nauka odbywa się później – w codziennych sytuacjach.
Kiedy ktoś nie chce podzielić się zabawką.
Kiedy kolega potrzebuje pomocy.
Kiedy dzieci się pokłócą.
Kiedy ktoś zostaje sam podczas zabawy.
Kiedy jedno zdanie może kogoś ucieszyć albo zranić.
To właśnie wtedy możemy pomóc dziecku zauważyć:
„Spójrz, jak on się teraz czuje”.
„Co możesz zrobić?”
„Jak można powiedzieć to inaczej?”
Dzięki takim małym rozmowom dziecko stopniowo uczy się, że życzliwość to nie tylko miłe słowo zapisane na kartce.
To przede wszystkim sposób, w jaki traktujemy innych ludzi każdego dnia.
Materiały Poukładaj Puzzle do zajęć z okazji Dnia Życzliwości
Do przeprowadzenia zajęć możesz wykorzystać:
Dobre i złe zachowanie – karty pracy dla dzieci do druku
Obrazkowe ćwiczenia pomagające rozpoznawać zachowania, analizować ich konsekwencje i rozmawiać o relacjach z innymi.
Szczęście – karty pracy o emocjach
Materiał pozwalający rozszerzyć zajęcia o rozmowę o radości, jej rozpoznawaniu oraz sytuacjach, które wywołują pozytywne emocje.
Oba materiały możesz połączyć podczas jednych zajęć:
Jak się zachowujemy? → Jak może poczuć się druga osoba? → Co możemy zrobić, aby budować dobre relacje?
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy obchodzimy Dzień Życzliwości?
Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień obchodzony jest 21 listopada. W przedszkolach i szkołach jest to popularna okazja do organizowania zajęć dotyczących empatii, wzajemnego szacunku, dobrych słów oraz pozytywnych relacji.
Jakie zabawy można przygotować na Dzień Życzliwości?
Dobrymi pomysłami są Poczta Życzliwości, Łańcuch Dobrych Słów, Słoik Życzliwości, odgrywanie scenek, rozmowy o emocjach oraz ćwiczenia polegające na rozpoznawaniu właściwych i niewłaściwych zachowań.
Jak przeprowadzić Dzień Życzliwości w przedszkolu?
Zajęcia warto rozpocząć od krótkiej rozmowy o tym, czym jest życzliwość, a następnie wykorzystać zabawy, ilustracje, karty pracy i sytuacje znane dzieciom z codziennego życia. Na zakończenie grupa może stworzyć własny Kodeks Życzliwości.
Jakie karty pracy wykorzystać na Dzień Życzliwości?
Dobrym materiałem są karty przedstawiające konkretne sytuacje społeczne. „Dobre i złe zachowanie” od Poukładaj Puzzle pomaga rozmawiać o wyborach i ich konsekwencjach, natomiast karty „Szczęście” pozwalają połączyć życzliwość z nauką rozpoznawania emocji.
Jak uczyć dzieci empatii?
Warto pytać dziecko nie tylko o to, co wydarzyło się w danej sytuacji, ale również: „Jak może czuć się druga osoba?”, „Dlaczego może się tak czuć?” oraz „Co możemy zrobić, żeby jej pomóc?”. Regularne rozmowy o konkretnych sytuacjach są dla dziecka znacznie bardziej zrozumiałe niż sama definicja empatii.
