Od 28 września do 2 października 2026 roku w polskich przedszkolach odbywa się Tydzień Budowania Relacji. Inicjatywa Ministerstwa Edukacji Narodowej zwraca uwagę na tworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska dla dzieci oraz relacje oparte na szacunku, empatii i odpowiedzialności.

Dla nauczycieli to dobra okazja, aby przez kilka kolejnych dni skupić się na tym, co w przedszkolnej codzienności jest niezwykle ważne: współpracy, rozumieniu emocji innych ludzi, reagowaniu na niewłaściwe zachowania i szukaniu sposobów pokojowego rozwiązywania konfliktów.

Jak przygotować takie zajęcia bez wielogodzinnego tworzenia materiałów? Zebraliśmy kilka prostych pomysłów, które można dopasować do wieku i możliwości grupy.

Budowanie dobrych relacji zaczyna się od emocji

Trudno oczekiwać od kilkuletniego dziecka empatycznej reakcji, jeśli wcześniej nie nauczyło się zauważać podstawowych sygnałów emocjonalnych.

Wyobraźmy sobie sytuację:

Jedno dziecko zabiera drugiemu zabawkę. Drugie zaczyna płakać.

Dorosły może powiedzieć:

„Oddaj zabawkę, tak nie wolno”.

Można jednak wykorzystać tę samą sytuację również do nauki kompetencji społecznych:

„Spójrz na twarz Kuby. Jak myślisz, co teraz czuje?”

„Dlaczego może być mu smutno?”

„Co możemy zrobić, żeby rozwiązać tę sytuację?”

Dziecko zaczyna dostrzegać wtedy zależność:

moje zachowanie → reakcja drugiej osoby → jej emocja → możliwość naprawienia sytuacji.

To właśnie takie codzienne doświadczenia budują fundament późniejszych relacji.

5 pomysłów na zajęcia podczas Tygodnia Budowania Relacji

1. Co czują inni?

Przygotuj ilustracje przedstawiające różne sytuacje społeczne.

Przykładowo:

  • dziecko bawi się samo,
  • dwoje dzieci wspólnie buduje wieżę,
  • ktoś zabiera innemu zabawkę,
  • dziecko pomaga koledze,
  • jedna osoba przewróciła się,
  • ktoś dzieli się kredkami.

Zadaniem grupy jest określenie:

  • co mogło się wydarzyć,
  • co czują poszczególne osoby,
  • czy ktoś potrzebuje pomocy,
  • jak można się zachować.

Nie trzeba od razu wskazywać dzieciom odpowiedzi. Dużo wartościowsze jest umożliwienie im samodzielnego szukania rozwiązań.

2. Pomocna dłoń

Każde dziecko odrysowuje na kartce swoją dłoń.

Na każdym palcu można wspólnie zapisać lub narysować jeden sposób pomagania innym, np.:

  • pocieszam,
  • dzielę się,
  • pytam, czy pomóc,
  • zapraszam do zabawy,
  • mówię miłe słowa.

Gotowe prace mogą stworzyć wspólną gazetkę „Nasze pomocne dłonie”.

3. Dobre czy niewłaściwe zachowanie?

Do tego ćwiczenia można wykorzystać obrazki przedstawiające codzienne sytuacje.

Dzieci otrzymują dwa miejsca do sortowania:

Pomaga budować dobre relacje
oraz
Może sprawić komuś przykrość

Następnie wspólnie analizujecie przykłady.

Ważne, aby nie zatrzymać się na prostym „dobre – złe”.

Zapytaj:

„Dlaczego to może komuś sprawić przykrość?”

„Jak można zachować się inaczej?”

„Co zrobić, jeśli już tak się zachowaliśmy?”

Do takiego ćwiczenia szczególnie dobrze nadają się karty pracy Dobre i złe zachowanie, które przedstawiają dzieciom konkretne sytuacje znane z codziennego życia.

4. Co możemy zrobić podczas konfliktu?

Konflikty między dziećmi nie oznaczają, że relacje w grupie są złe. Są również okazją do nauczenia się ważnych umiejętności.

Możecie wspólnie przygotować prosty schemat:

STOP → POWIEDZ → POSŁUCHAJ → POSZUKAJ ROZWIĄZANIA

Na przykład:

„Nie podoba mi się, kiedy zabierasz mi klocki”.

„Chcę się nimi jeszcze pobawić”.

„Możemy zbudować coś razem”.

Oczywiście młodsze dzieci nadal potrzebują pomocy osoby dorosłej. Chodzi jednak o stopniowe pokazywanie im, że konflikt można rozwiązywać również słowami.

5. Łańcuch dobrych słów

Każde dziecko otrzymuje pasek papieru.

Z pomocą nauczyciela zapisuje lub rysuje na nim coś miłego dotyczącego innej osoby z grupy.

Paski łączymy w jeden długi łańcuch.

Przy okazji można porozmawiać o tym:

  • jak czujemy się, kiedy ktoś mówi nam coś miłego,
  • czym różni się żart od słów sprawiających przykrość,
  • dlaczego sposób mówienia do innych ma znaczenie.

Emocje, empatia i różnorodność – tematy, które warto połączyć

Tydzień Budowania Relacji nie musi kończyć się na rozmowie o „byciu miłym”.

Relacje społeczne są znacznie bardziej złożone.

W kolejnych dniach można poruszyć takie zagadnienia jak:

Poniedziałek – poznajemy emocje
Jak rozpoznać szczęście, smutek, złość i strach?

Wtorek – zauważamy innych
Jak poznać, że ktoś potrzebuje pomocy?

Środa – uczymy się współpracować
Jak osiągnąć wspólny cel, kiedy każdy chce zrobić coś trochę inaczej?

Czwartek – rozwiązujemy konflikty
Jak powiedzieć, że coś nam się nie podoba?

Piątek – każdy jest inny
Dlaczego różnice między ludźmi są czymś naturalnym?

Ostatni temat można połączyć z materiałami dotyczącymi różnorodności. Dzieci bardzo wcześnie zauważają różnice w wyglądzie, możliwościach, zachowaniu czy zainteresowaniach innych osób. Zadaniem osoby dorosłej jest pomóc im rozmawiać o tych różnicach bez oceniania i wyśmiewania.

Karty pracy podczas zajęć o relacjach

Nie każde zajęcia muszą polegać na siedzeniu przy stoliku. Karty pracy najlepiej traktować jako jeden z elementów większej aktywności.

Można rozpocząć od rozmowy lub zabawy ruchowej, później wykorzystać ilustracje i zadania, a na zakończenie poprosić dzieci o podzielenie się własnymi przykładami.

W zależności od tematu przydatne mogą być zestawy:

Materiały można wykorzystać również po zakończeniu Tygodnia Budowania Relacji. Kompetencje społeczne nie rozwijają się przecież podczas pięciu konkretnych dni w roku.

Najwięcej znaczą codzienne sytuacje: wspólna zabawa, czekanie na swoją kolej, dzielenie się przedmiotami, nieporozumienia między dziećmi, dołączanie nowej osoby do grupy czy przepraszanie po konflikcie.

Tydzień Budowania Relacji może być więc początkiem pracy, która później naturalnie przeniesie się do codziennego funkcjonowania grupy.

Dziecko nie nauczy się empatii od jednej rozmowy. Może jednak uczyć się jej każdego dnia – wtedy, kiedy dorosły pomaga mu zauważyć uczucia drugiej osoby, nazwać własne potrzeby i znaleźć rozwiązanie, które nie krzywdzi innych.